Łukasz Grajewski
Krzysztof Nieczypor
Anna Woźniak
Liza Frank
Paweł Charkiewicz
Artur Kacprzak
Tomasz Horbowski
Halyna Budivska
Evgeniy Voropay
Adrienne Warren
Ketevan Kantaria
Karolina Demus
Tomasz Piechal
Ana Dabrundashvili
Paweł Purski
Maryia Aukhimovich
Konstanty Chodkowski
Marcin Prengowski
Magdalena Swoboda
Beka Chedia
Joanna Koziol
Marina Brutyan
Arzu Geybulla
Evgenija Markaryan
Yulia Lyshenko
Paweł Lickiewicz
Maciej Zaniewicz
Tomasz Kobylański
Vyacheslav Dianov
Katarzyna Wróbel
Matteo Cazzulani
Paweł Zalewski
Тексти.org.ua
Wojciech Jakóbik
Alisa Fluhrer
Nikolai Holmov
Marta Kacwin
Svitlana Ilchenko
Jana Oparij
Krzysztof Łątka

Ukraina: Flota Czarnomorska w suwerennej Ukrainie. Historia konfliktu (część I)

Przeczytaj tekst w innym języku: brak tłumaczeń

 

8 grudnia 1991 roku rozpadł się Związek Socjalistycznych Republik Sowieckich. W konsekwencji tego faktu 15 republik związkowych uzyskało  niezależność od Kremla. 2,5 mln km kwadratowych, zamieszkałych przez prawie 300 mln ludzi z dnia na dzień uległo podzieleniu. Dawne granice związkowych republik stały się granicami międzypaństwowymi.

Okręty Floty Czarnomorskiej w Sewastopolu. Foto: Wikimedia Commons

Nieoczekiwany rozpad największej struktury politycznej na świecie pociągnął za sobą konieczność podziału pozostałych jego elementów: mienia, długów i zobowiązań międzynarodowych. Na podzielenie oczekiwała też największa na świecie 4,5 milionowa Armia Czerwona, której żołnierze składali przysięgę na wierność Związkowi Socjalistycznych Republik Sowieckich. 8 grudnia 1991 ich przysięga została unieważniona.

Na parcelacje oczekiwał materiał wojenny byłego ZSRS: siły lądowe, powietrzne, morskie i mające szczególną pozycję w siłach zbrojnych tego kraju, wojska rakietowe. Przedmiotem najdłuższego sporu z Kijowem okazała się Flota Czarnomorska. O ile pozostałe związki operacyjno – taktyczne Floty ZSRS nie podlegały jakimkolwiek pretensjom ze strony rodzących się ośrodków władzy, podział floty Morza Czarnego stał się zarzewiem długoletniego sporu z Ukrainą. Podstawą roszczeń Kijowa do materiału wojennego trzeciej co do wielkości floty (po Flocie Północnej, Flocie Oceanu Spokojnego i przed Flotą Bałtycką i Flotyllą Kaspijską), a tym samym źródłem trwającego do dziś konfliktu było miejsce stacjonowania formacji – Krym.

Ponad dwustuletnie panowanie Moskwy nad Krymem wyryło w kremlowskich elitach silne poczucie przynależności półwyspu do Rosji. Poczucie to uległo gwałtownemu zakłóceniu w chwili rozpadu ZSRS i miało swoje źródło w jednej z najbardziej kuriozalnych decyzji politycznych najnowszej historii Europy Wschodniej.

Nikita Siergiejewicz Chruszczow. Foto: Wikimedia Commons

Nikita Siergiejewicz Chruszczow. Foto: Wikimedia Commons

19 lutego 1954 roku I Sekretarz KPZR, Nikita Siergiejewicz Chruszczow mocą dekretu prezydium Rady Najwyższej Związku Radzieckiego przekazał Obwód Krymski „ze składu Rosyjskiej SRR do składu Ukraińskiej SRR”. Stało się to w 300 rocznicę Ugody Perejasławskiej, rozciągającej zwierzchność Cara Aleksego I nad Kozaczyzną – symbol wejścia Ukrainy w zależność od Kremla. O ile w sowieckim pojmowaniu zasady federalizmu decyzja ta była nie więcej niż symbolicznym gestem, o tyle w chwili uzyskania przez Kijów niepodległości, posunięcie to miało się okazać nad  wyraz brzemienne w skutki. Powstała w granicach Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej Ukraina znalazła się w posiadaniu całego Półwyspu Krymskiego, a wraz z nim całej stacjonującej na nim czarnomorskiej armady.

W przełomowym momencie ustaleń białowieskich Flota Czarnomorska miała następujący skład:
Okręty podwodne:

  • 28 jednostek

Okręty nawodne:

  • Lotniskowiec „Admirał Kuzniecow” (w grudniu

    Od góry i w prawo: 1. Lotniskowec "Admirał Kuzniecow", 2. Niszczyciel Rakietowy "Smietliwyj", 3. Tu - 22, 4. Ka - 25, 5. Mi - 14

    1991 r. wyprowadzony przez Rosjan do Murmańska);

  • 2 krążowniki lotniskowe typu „Kijev” (wkrótce zdjęte z etatu floty i sprzedane);
  • 3 krążowniki (typu: „Kirow” i „Sława”);
  • 10 niszczycieli (typu: „Udałoj” i „Sowriemiennyj”);
  • 30 fregat;
  • ok. 100 okrętów ochrony wybrzeża i patrolowych;
  • ok. 60 stawiaczy min i trałowców;
  • 15 okrętów desantowych;
  • ok. 150 okrętów pomocniczych.

Lotnictwo morskie:

  • 126 samolotów bombowych (60 Tu-26 i Tu-22M oraz 60 Tu-16 i 6 Tu-22);
  • 25 samolotów zwalczania okrętów podwodnych Be-12;
  • 85 śmigłowców do zwalczania okręgów podwodnych (31 Mi-14, 49 Ka-25, 5 Ka-27);
  • 27 samolotów rozpoznawczych (3 An-12, 19 Tu-16, 6 Tu-22);
  • 5 śmigłowców rozpoznawczych Ka-25;
  • 5 śmigłowców do trałowania min Mi-14;
  • 3 samoloty – tankowce Tu-16.

Piechota morska:

  • 810 Brygada Piechoty Morskiej (256 pojazdów opancerzonych, 60 artyleryjskich wyrzutni rakietowych).

Obrona wybrzeża:

  • 126 Dywizja Obrony Wybrzeża (270 czołgów, 320 wozów bojowych piechoty, 160 artyleryjskich wyrzutni rakietowych);
  • brygada artylerii.

Wartość ogólną Floty Czarnomorskiej szacowano wówczas na 60 – 80 mld dolarów.

Już w miesiąc po rozwiązaniu ZSRS, w styczniu 1992 roku Leonid Krawczuk ogłosił swoją zwierzchność nad siłami zbrojnymi dawnego imperium w liczbie 700 tyś, zaś Flotę Czarnomorską uznano za własność Kijowa. Wszyscy żołnierze znajdujący się na terytorium nowopowstałego państwa zostali zobowiązani do złożenia przysięgi na wierność Ukrainie.

We Flocie Czarnomorskiej służyli żołnierze 46 narodowości. Według strony rosyjskiej Ukraińcy stanowili 19 % kadry oficerskie i 30 % marynarzy, natomiast źródła ukraińskiej podają 30 % kadry i 60 % marynarzy.

Utrata sił morskich w Pontus Euxinus oznaczałaby utratę prymatu Rosji na rzecz znajdującej się w NATO Turcji i zagrożenie dla realizacji polityki Moskwy na Morzu Śródziemnym. W wyniku natychmiastowego sprzeciwu Kremla doszło do negocjacji, na mocy której flota miała być wspólną własnością Wspólnoty Niepodległych Państw.

Walka polityczna między dwoma największymi podmiotami byłego ZSRS: Rosji i Ukrainy zbiegła się w czasie z wewnętrznymi walkami w Moskwie. Wiązało się to  z innym ważnym dla sporu czynnikiem – składem narodowościowym Półwyspu Krymskiego.

Według danych sporządzonego w 1989 roku spisu Rosjanie stanowili na Krymie 67%  mieszkańców, zaś Ukraińcy jedynie 25 %,  (Tatarzy - 10%) przy czym połowa wszystkim obywateli Krymu deklarowała rosyjski jako język ojczysty. Oznaczało to, że rosyjska Flota Czarnomorska osadzona była na terytorium cieszącym się poparciem znakomitej większość mieszkańców. Celem uśmierzenia silnych dążeń separatystycznych w kwietniu 1992 r. ukraiński parlament zdecydował się podarować Krymowi autonomię.  Rozjątrzyło to jedynie posłów rosyjskich. W odpowiedzi na tą decyzję, miesiąc później, Rada Najwyższa Federacji Rosyjskiej uzna akt Chruszczowa z 1954 r. za nielegalny…

Część druga artykułu już w piątek…


 
  • Facebook
  • LiveJournal
  • Digg
  • FriendFeed
  • Google Reader
  • Twitter
  • Google Bookmarks
  • Delicious
  • Share

 

Tagi: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

1. Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników. Portal Eastbook.eu nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

2. Redakcja portalu Eastbook.eu zastrzega sobie prawo do usunięcia komentarza w następujących przypadkach:

  1. Komentarz zawiera wulgaryzmy.
  2. Komentarz obraża inne narodowości, religie, rasy ludzkie lub wzywa do nienawiści.
  3. Komentarz ma na celu dezinformację, jest tzw. FUD-em
  4. Komentarz jest obraźliwy w stosunku do autorów publikacji, innych komentujących lub dowolnej drugiej osoby.
  5. Komentarz ma na celu eskalację konfliktu pomiędzy komentującymi.
  6. Komentarz jest spamem, reklamą lub linkiem do stron internetowych naruszających prawo lub dobre obyczaje.

3. Trzykrotne naruszenie zasad wymienionych w pkt. 2 skutkować będzie zablokowaniem użytkownika na okres 1 miesiąca.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


Facebook
Zapisz się na Eastletter Zostań autorem
 



 


Ostatnie komentarze